Beschrijving van de gestreepte goudspanner
Leefgebied
Mondiaal
De gestreepte goudspanner heeft een breed verspreidingsgebied dat zich uitstrekt over grote delen van de westelijke Palearctische regio. Hij komt voor van Noord-Afrika en het Iberisch Schiereiland via West- en Midden-Europa tot ver in Oost-Europa, inclusief het Altaj-gebergte. In het noorden reikt zijn verspreiding tot in Fennoscandië, terwijl hij in het zuiden voorkomt tot op Malta. Ook in Zuidwest-Azië is hij aanwezig, met meldingen uit Klein-Azië, Noord-Iran en Turkmenistan.
Europa
Binnen Europa is de soort wijdverspreid en algemeen, met waarnemingen uit onder andere Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Frankrijk, Polen, Slovenië, Griekenland en Cyprus. Hij is ook vastgesteld in Rusland, tot in de regio rond Moskou. In bergachtige gebieden zoals de Alpen komt hij voor tot hoogtes van ongeveer 1600 meter.
Nederland
In Nederland is de gestreepte goudspanner een zeer algemene soort die verspreid over het hele land voorkomt. De vlinder wordt voornamelijk aangetroffen op zandgronden, maar is ook daarbuiten aan te treffen.
Habitat en biotoop
De gestreepte goudspanner heeft geen voorkeur voor een specifiek biotoop en komt zowel in bosrijke als open gebieden voor, op zowel vochtige als droge plaatsen. De soort wordt echter vaak in hogere dichtheden gevonden aan kruidenrijke bosranden.
Algemene leefgebieden zijn onder meer voedselarme graslanden, vochtige weilanden, bosranden, heggen, tuinen, brede bospaden, heidevelden, moerassen en rivieroevers.
Herkenning
Vlinder
De gestreepte goudspanner is een opvallende vlinder met een vleugelspanwijdte die meestal tussen de 20 en 25 millimeter ligt, hoewel sommige bronnen een bereik van 20 tot 30 millimeter of zelfs 24 tot 30 millimeter vermelden. De vlinder is zeer variabel in kleur, van helder geel tot donkerbruin, waarbij de grondkleur van de voor- en achtervleugels geel tot okerbruin is.
De vleugels zijn bedekt met talrijke, getande dwarslijnen die bruin of wit kunnen zijn. Vaak zijn er drie of vier duidelijke witte dwarslijnen te zien die door een zwarte lijn kunnen worden begrensd. De rand van de vleugel is zwart en golvend. De intensiteit van de donkere markeringen kan variëren, en sommige individuen hebben een centrale band die in breedte en kleur kan verschillen.
Rups
De rups is zeer variabel van uiterlijk. De kleur kan variëren van groenachtig tot roodbruin of bruingrijs. De rups is ongeveer 24 millimeter lang en wordt gekenmerkt door een duidelijke, vaak donkere lengtelijn over de rug en lichtere strepen aan de zijkanten. De relatief kleine kop is meestal lichtbruin. De rupsen zijn overdag verborgen en worden pas ’s avonds actief om zich te voeden.
Pop
De pop is slank van vorm en heeft een geelgroene of geelbruine kleur. Hij heeft twee smalle, afgeronde doorns en een sterke borstelkam op de cremaster, het puntige aanhangsel aan het achterste uiteinde.
Voedsel
De vlinder voedt zich met nectar die hij uit een verscheidenheid aan bloeiende planten haalt. Hoewel hij als nachtvlinder wordt geclassificeerd, is hij zowel overdag als in de schemering actief en is hij dan op diverse bloemen te vinden.
De vlinder heeft geen sterke voorkeur voor een specifieke plantensoort, maar hij wordt aangetrokken tot planten zoals distels, valeriaan, kruiskruid en klimopbloemen. Hij foerageert ook op wilde planten zoals koninginnekruid, struikhei en pastinaak. De vlinder haalt de nectar uit de bloemen met behulp van zijn zuigende monddelen.
Waardplanten
De rupsen zijn polyfaag, wat betekent dat ze zich voeden met de bladeren van verschillende lage, kruidachtige planten. De waardplanten omvatten onder meer witte klaver, weegbree, paardenbloem, brandnetel, zuring en walstro.
De rupsen van de vlinder overwinteren en verbergen zich overdag aan de basis van hun waardplanten of onder stenen. Ze voeden zich voornamelijk ’s nachts.
Weetjes over de gestreepte goudspanner
- De gestreepte goudspanner is polyfaag, wat betekent dat de rupsen zich voeden met een breed scala aan kruidachtige planten.
- De vlinder is zowel overdag als in de schemering actief en kan overdag vliegend worden waargenomen terwijl hij nectar uit bloemen zuigt. Hierdoor wordt de vlinder soms ten onrechte aangezien voor een dagvlinder.
- De kleur en de intensiteit van de tekening op de vleugels kunnen sterk variëren. Er zijn individuen met zeer uitgesproken, donkere markeringen en individuen die bijna effen geel zijn. Ook de smalle middenband op de voorvleugels kan in breedte verschillen.
Gedrag
Vlinder
De vlinder is veelzijdig in zijn gedrag. Hoewel hij tot de nachtvlinders behoort, is hij opmerkelijk genoeg ook overdag actief, vooral bij zonnig weer, wanneer hij bloemen bezoekt. Zijn vliegperiode strekt zich uit van mei tot september, waarin hij in twee generaties kan vliegen. De vlinder wordt vaak vliegend aangetroffen in de schemering.
Rups
De rupsen zijn overwegend nachtactief en verstoppen zich overdag. Overdag zijn ze te vinden aan de basis van hun waardplanten of onder stenen en andere objecten op de grond. Na zonsondergang komen de rupsen tevoorschijn om zich te voeden met de bladeren van diverse kruidachtige planten.
Mobiliteit
De gestreepte goudspanner is een inheemse soort die over het algemeen niet wordt beschouwd als een trekvlinder. Hoewel er geen specifieke migraties worden beschreven, kan de vlinder zich wel verspreiden over verschillende leefgebieden. De vlinder is te vinden in uiteenlopende habitats.
Vliegtijd
De vliegtijd strekt zich uit over een lange periode, van midden mei tot begin september. In deze tijd vliegt de soort in één of twee generaties. In gunstige klimatologische omstandigheden kunnen er twee volledige generaties vliegen, terwijl de tweede generatie in koelere gebieden deels kan uitvallen.
Levenscyclus
De levenscyclus van de gestreepte goudspanner omvat vier fasen: ei, rups, pop en volwassen vlinder.
Eitjes
Het begint met het eitje dat wit van kleur is en een ovale vorm heeft. Het vrouwtje legt deze eitjes afzonderlijk op de bladeren van de waardplanten. Hoewel het exacte aantal eitjes kan variëren, staat de vlinder erom bekend een aanzienlijk aantal te leggen. Na ongeveer twee weken komt uit het eitje een rups tevoorschijn.
Rups
Gedurende dit stadium, dat de winter overleeft, ondergaat de rups meerdere vervellingen totdat hij volledig is volgroeid, wat doorgaans zo’n vijf tot zes weken duurt na het ontwaken uit de winterslaap. Vervolgens verpopt de rups zich in de losse grond
Pop
De popfase duurt ongeveer twee tot drie weken, afhankelijk van de temperatuur. Zodra de vlinder gereed is om uit te komen, breekt hij de pop open.
Vlinder
De volwassen vlinder leeft dan nog ongeveer twee tot drie weken, waarin hij zich voedt met nectar en zorgt voor de voortplanting van de volgende generatie.
Bedreiging
De gestreepte goudspanner wordt wereldwijd niet beschouwd als een bedreigde soort. De vlinder komt wijdverbreid voor over grote delen van Europa, Noord-Afrika en Azië, en heeft een aanzienlijke populatieomvang. De soort staat niet op de Rode Lijst van de IUCN, wat bevestigt dat er geen directe zorgen zijn over het voortbestaan van de populatie op mondiale schaal.
In Nederland wordt de gestreepte goudspanner als niet bedreigd beschouwd. De soort is zeer algemeen en komt verspreid over het hele land voor. Volgens de informatie van de NDFF Verspreidingsatlas is er zelfs een lichte tot matige toename in het aantal waarnemingen van de soort op de lange termijn. De vlinder staat dan ook niet op de Nederlandse Rode Lijst van bedreigde soorten.
Bescherming
De gestreepte goudspanner geniet in Nederland geen specifieke beschermingsstatus. Omdat de soort zeer algemeen is en de populatie in Nederland stabiel tot licht groeiend is, is het niet nodig om gerichte beschermingsmaatregelen te treffen. De vlinder valt wel onder de algemene bescherming die de Nederlandse wetgeving biedt aan inheemse diersoorten.
Bronnen
- De Vlinderstichting. (z.d.). Vlinder: gestreepte goudspanner / Camptogramma bilineata. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://www.vlinderstichting.nl/vlinders/overzicht-vlinders/details-vlinder/gestreepte-goudspanner
- Euroleps.ch. (2024, 24 juni). Camptogramma bilineata – Ockergelber Blattspanner – Yellow Shell. Geraadpleegd via https://www.euroleps.ch/seiten/s_art.php?art=geo_bilineata
- Gianluca Doremi. (z.d.). Camptogramma bilineata. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://gdoremi.altervista.org/geometridae/Camptogramma_bilineata_en.html
- Insecta.pro. (z.d.). Camptogramma bilineata — Yellow Shell. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://insecta.pro/taxonomy/5675
- Lackner, C. (z.d.). Ockergelber Blattspanner – Camptogramma bilineata. BFW. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://bfw.ac.at/rz/bfwcms.web?dok=8440
- (Linnaeus). (z.d.). Camptogramma bilineata. Lepiwiki – Lepiforum. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://lepiforum.org/wiki/page/Camptogramma_bilineata
- Moths of Crete. (z.d.). Camptogramma bilineata (Geometridae). Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://butterfliesofcrete.com/moths-of-crete/a-z-moth-families/family-geometridae/camptogramma-bilineata/
- NABU NRW. (z.d.). Der Ockergelbe Blattspanner. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://nrw.nabu.de/tiere-und-pflanzen/aktionen-und-projekte/zeit-der-schmetterlinge/wissen/schmetterlingsarten/nachtfalter/33532.html
- NatureSpot. (z.d.). Yellow Shell – Camptogramma bilineata. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://www.naturespot.org/species/yellow-shell
- NDFF Verspreidingsatlas. (z.d.). Camptogramma bilineata – Gestreepte goudspanner. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://www.verspreidingsatlas.nl/I0277
- Pyrgus.de. (z.d.). European Lepidoptera and their ecology: Camptogramma bilineata. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van http://www.pyrgus.de/Camptogramma_bilineata_en.html
- Sauter, W. & Weidlich, M. (z.d.). European Lepidoptera and their ecology: Camptogramma bilineata. Pyrgus.de. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van http://www.pyrgus.de/Camptogramma_bilineata_en.html
- UKmoths. (z.d.). Yellow Shell Camptogramma bilineata. UKmoths. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://ukmoths.org.uk/species/camptogramma-bilineata
- Wikipedia. (z.d.). Camptogramma bilineata. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://en.wikipedia.org/wiki/Camptogramma_bilineata
- Wikipedia. (z.d.). Ockergelber Blattspanner. Wikipedia. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van https://de.wikipedia.org/wiki/Ockergelber_Blattspanner
Camptogramma bilineata | |
Taxonomie | |
|---|---|
| Rijk | Animalia |
| Stam | Geleedpotigen (Arthropoda) |
| Klasse | Insecten (Insecta) |
| Orde | Vlinders (Lepidoptera) |
| Familie | Geometridae (spanners) |
| Geslacht | Camptogramma |
| Synoniemen | |
Kenmerken | |
| Voorvleugellengte | 12-15 mm |
| Spanwijdte | 20-25 mm |
| Waardplanten | Planten zoals witte klaver, weegbree, paardenbloem en brandnetel |
| Vliegperiode | Half mei tot begin september |
| Grootte rups | 24 mm |
Voortplanting | |
| Aantal eitjes | Aanzienlijk aantal eitjes |
| Eifase | 2 weken |
| Rupsfase | Na de overwintering vijf tot zes weken |
| Popfase | 2-3 weken |
Voorkomen in Nederland | |
| Voorkomen | Oorspronkelijk |
| Zeldzaamheid | Zeer algemeen |
| Bescherming | Geen specifieke bescherming |
 Verspreidingskaart gestreepte goudspanner | |
Verspreiding | |
| Nederland | Het hele land |
| Wereld | Europa, Afrika, Azië |
| Biotoopvoorkeur | Struwelen, houtwallen, akkerranden, tuinen, brede bospaden, heiden, moerassen en rivieroevers. |
Ontdek meer van Fauna & Flora
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
