Volgeling

Insecten, Vlinders, Uilen (vlinders)
  • Mooi bruin mot met oranje tinten op vleugels.
    volgeling
  • Bruin mot met opvallende vleugelpatronen
    volgeling
  • Close-up van een bruine mot met antennes
    volgeling
  • Close-up van een bruine mot met antennes
    volgeling

Beschrijving van de volgeling

Leefgebied

Mondiaal

De volgeling is een wijdverspreide nachtvlinder die van nature voorkomt in het Palearctisch gebied. Dit omvat Europa, Noord-Afrika, de Canarische Eilanden, het Midden-Oosten en delen van Azië, inclusief Zuid-Rusland, de Kaukasus, Turkije, Irak, Iran, Afghanistan en het noordwesten van India.

De soort heeft haar weg gevonden naar Noord-Amerika, waar zij in 1982 werd geïntroduceerd in British Columbia. Vanaf daar heeft de volgeling zich langzaam verspreid over de Pacific Northwest en is tegenwoordig ook waargenomen in staten als Oregon, Washington en Idaho, evenals in Ontario, Canada.

Europa

Binnen Europa is de volgeling een zeer algemene en wijdverspreide soort die in bijna elk land en op een breed scala aan habitats kan worden aangetroffen. Het verspreidingsgebied strekt zich uit over het zuiden en midden van Europa, maar ook in Noord-Europa is de soort te vinden, zoals blijkt uit waarnemingen in Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk.

Nederland

In Nederland is de volgeling een algemene en wijdverspreide nachtvlindersoort. Het is een van de meest voorkomende nachtvlinders in het land en kan vrijwel overal worden aangetroffen. De soort is dan ook geregistreerd in alle regio’s en komt verspreid over het hele land voor.

Habitat en biotoop

De volgeling wordt beschouwd als een generalist wat betreft haar habitat en biotoop, wat betekent dat zij zich gemakkelijk aanpast aan verschillende omgevingen. De soort is een ubiquist, die bijna overal voorkomt waar kruidachtige planten groeien onder extensievere omstandigheden.

De vlinder voelt zich thuis in een breed scala aan biotopen, waaronder tuinen, parken, weidegronden, bosranden en braakliggend terrein. De rupsen, die zeer weinig kieskeurig zijn, voeden zich met een grote verscheidenheid aan kruiden en lage planten. De vlinders zelf bezoeken bloemen en worden aangetrokken door licht en zoete vloeistoffen.

Herkenning

Vlinder

De volgeling heeft een zeer variabele verschijning, vooral wat betreft de kleur van de voorvleugels. Deze vleugels kunnen variëren van een lichte okerkleur en zandbruin tot een diep roodbruin of zelfs donkergrijs. Hoewel de patronen op de voorvleugels variëren, zijn er meestal drie opvallende vlekken, waaronder de niervlek en de ringvlek, die vaak zijn omrand.

Het meest onderscheidende kenmerk van de vlinder zijn de felgekleurde achtervleugels, die geel of oranje van kleur zijn met een brede, zwarte band langs de buitenrand.

De lengte van de voorvleugel bedraagt doorgaans tussen de 17 en 25 millimeter, en de totale spanwijdte varieert van 35 tot 50 millimeter.

Rups

De rups van de volgeling is eveneens variabel in kleur, en kan variëren van groenachtig bruin tot donkerroodbruin. Op de rug van de rups loopt een donkere ruglijn, die wordt geflankeerd door een reeks van zwarte, wigvormige vlekken. Ook de lichte, duidelijke zijlijn langs de zijkant van het lichaam is kenmerkend.

Overdag verstopt de rups zich vaak op de grond in de strooisellaag, terwijl hij ’s nachts actief wordt om te eten. De volwassen rups bereikt een lengte van 40 tot 45 millimeter.

Pop

Na de rupsfase verandert de volgeling in een glimmende, roodbruine pop. De pop is redelijk langwerpig van vorm en heeft twee fijne stekels aan het uiteinde. De verpopping vindt plaats in een losse cocon, die zich meestal in de bovenste laag van de grond bevindt.

Voedsel

De volwassen vlinder voedt zich voornamelijk met de nectar van diverse bloemen. Daarnaast heeft deze vlinder een voorkeur voor zoete, suikerhoudende vloeistoffen en wordt hij regelmatig waargenomen bij rottend fruit, boomexsudaat, of op vlinderlokvoer.

Waardplanten

De rups staat bekend als een polyfaag, wat betekent dat zij zich voedt met een zeer breed scala aan plantensoorten. Dit omvat zowel kruidachtige planten als struiken en zelfs lage bomen. Enkele van de waardplanten zijn onder andere wilg, vlier, braam, zuring en paardenbloem. De rupsen worden overdag vaak aangetroffen in de strooisellaag en voeden zich ’s nachts met de bladeren van deze planten.

Weetjes over de volgeling

  • De kleur en het patroon van de voorvleugels zijn extreem variabel. Dit maakt de volgeling een uitdagende soort om te determineren, aangezien de variaties kunnen variëren van lichte zandkleuren tot donkerrode of bijna zwarte tinten.
  • De volgeling overleeft de winter als een jonge rups. De rupsen komen in de herfst uit het ei en overwinteren in de strooisellaag of net onder de grond, om pas in het voorjaar verder te groeien.
  • De volwassen vlinders zijn niet alleen ’s nachts actief; ze kunnen ook overdag worden aangetroffen, rustend op bladeren of bloemen. Ze worden sterk aangetrokken door kunstlicht, wat ze een veelvoorkomende verschijning maakt in tuinen en rond woningen.

Gedrag

Vlinder

De vlinder is voornamelijk actief gedurende de nacht, maar kan ook overdag worden aangetroffen, rustend of drinkend van bloemen. De vlinders vliegen in een lange, aanhoudende generatie, meestal van juni tot oktober. De vlinder wordt sterk aangetrokken door licht en zoete vloeistoffen, zoals boomexsudaat, en kan in grote aantallen op lichtvallen worden waargenomen. Bovendien bezoeken de vlinders nectarplanten om zich te voeden, en zijn ze in de schemering vaak druk bezig.

Rups

De rups is een nachtactieve eter. Overdag verbergt de rups zich in de strooisellaag, aan de basis van de planten of net onder het aardoppervlak. Na de schemering komt de rups tevoorschijn om te eten.

De rupsen overwinteren als jonge rups in de strooisellaag en worden pas weer actief in het voorjaar om hun ontwikkeling te voltooien.

Mobiliteit

De volgeling staat niet bekend als een sterke trekvlinder die lange afstanden aflegt, maar de vlinder is wel zeer mobiel en in staat om zich over grote gebieden te verspreiden. Het is een succesvolle kolonist, wat blijkt uit haar introductie en verspreiding in Noord-Amerika sinds 1982.

Binnen haar oorspronkelijke verspreidingsgebied in Europa is de soort wijdverspreid en algemeen, wat haar mobiliteit en aanpassingsvermogen in uiteenlopende leefomgevingen benadrukt.

Vliegtijd

De volgeling heeft doorgaans één langdurige generatie per jaar. De vliegtijd van de vlinder strekt zich uit over een lange periode, beginnend in de vroege zomer en voortzettend tot de late herfst. De meest actieve periode waarin de volwassen vlinders waargenomen kunnen worden, is van juni tot en met oktober.

Levenscyclus

Eitjes

De levenscyclus van de volgeling begint met het ei dat in de nazomer door het vrouwtje wordt gelegd, meestal in groepen op de bladeren van de waardplanten. Hoewel het exacte aantal kan variëren, kan een vrouwtje tot wel duizend eitjes leggen. De eitjes zijn lichtgeel van kleur en hebben een geribbelde structuur, en ze komen na twee tot drie weken uit.

Rups

Zodra de rupsen uitkomen, beginnen ze met eten, en na hun eerste vervelling overwinteren ze als jonge larven. De rupsfase is langdurig en de rupsen ondergaan meerdere vervellingen voordat ze hun maximale lengte van ongeveer 45 millimeter bereiken. Ze zijn over het algemeen klaar om te verpoppen in mei of juni.

Pop

De verpopping vindt plaats in de bovenste laag van de grond in een losse cocon. De pop is glimmend en roodbruin van kleur, en deze fase duurt ongeveer een maand.

Vlinder

Uiteindelijk komt de volwassen vlinder tevoorschijn. Het vinden van een partner gebeurt meestal tijdens de nachtelijke activiteiten van de vlinder. De mannetjes en vrouwtjes communiceren met elkaar, waarbij het vrouwtje feromonen verspreidt om mannetjes aan te trekken. De mannetjes zijn in staat om deze chemische signalen over aanzienlijke afstanden op te pikken, waarna ze het vrouwtje kunnen lokaliseren om te paren. Na de paring legt het vrouwtje haar eieren om de volgende generatie te waarborgen.

Bedreiging

De volgeling is niet bedreigd, noch op wereldschaal, noch in Europa. Het is een zeer algemene en wijdverspreide soort die in allerlei habitats voorkomt, van bossen en weiden tot tuinen en parken. Dankzij haar grote aanpassingsvermogen en de brede variatie aan waardplanten is de soort in staat zich succesvol te handhaven. Het is dan ook een van de meest voorkomende nachtvlindersoorten in haar verspreidingsgebied.

In Nederland is de volgeling eveneens niet bedreigd en staat zij zelfs te boek als zeer algemeen. De Nederlandse populatie is stabiel en laat geen tekenen zien van achteruitgang. De vlinder kan in vrijwel het hele land worden aangetroffen, wat haar algemeenheid en robuustheid in de Nederlandse natuur aantoont.

Bescherming

Aangezien de volgeling geen bedreigde soort is in Nederland, heeft zij geen specifieke wettelijke bescherming. De soort valt niet onder nationale of internationale beschermingsverdragen en wordt niet genoemd op de Rode Lijst van bedreigde soorten in Nederland. De bescherming van de volgeling vloeit voort uit de algemene bescherming van haar leefgebieden en het behoud van een breed scala aan habitats.

Bronnen

Noctua comes

Taxonomie

RijkAnimalia
StamGeleedpotigen (Arthropoda)
KlasseInsecten (Insecta)
OrdeVlinders (Lepidoptera)
FamilieNoctuidae (Uilen)
GeslachtNoctua
Synoniemen

Kenmerken

Voorvleugellengte17-25 mm
Spanwijdte35-50 mm
WaardplantenPolyfaag
VliegperiodeJuni tot oktober
Grootte rups40-45 mm

Voortplanting

Aantal eitjestot duizend eitjes
Eifase2-3 weken
RupsfaseOverwinteren
PopfaseEen maand

Voorkomen in Nederland

VoorkomenOorspronkelijk
ZeldzaamheidZeer algemeen
BeschermingGeen specifieke bescherming
Verspreiding van Noctua comes in Nederland.
Verspreidingskaart volgeling

Verspreiding

NederlandHet hele land
WereldEuropa, Afrika, Azië, Noord-Amerika
BiotoopvoorkeurUbiquist

Ontdek meer van Fauna & Flora

Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.

Gerelateerde berichten

Scroll naar boven