Kleverig koraalzwammetje

Beschrijving van het kleverig koraalzwammetje

Verspreiding

Mondiaal

Het kleverig koraalzwammetje heeft een groot verspreidingsgebied in de gematigde delen van het noordelijk halfrond. De soort komt van nature voor in grote delen van Europa, Azië en Noord-Amerika. Daarnaast zijn er waarnemingen bekend uit Australië.

Binnen Azië is de soort onder meer waargenomen in verschillende gematigde regio’s van Oost-Azië. In Noord-Amerika komt ze voor in zowel het oosten als het westen van het continent.

Europa

Binnen Europa is het kleverig koraalzwammetje zeer wijdverspreid. Het gaat om een algemeen voorkomende soort die in veel Europese landen bekend is. Uit verspreidingsgegevens blijkt dat ze in een groot deel van het continent voorkomt en niet beperkt is tot enkele kleine kerngebieden.

Nederland

In Nederland is het kleverig koraalzwammetje een algemene soort. Ze komt verspreid over grote delen van het land voor en wordt regelmatig waargenomen. Volgens de NDFF Verspreidingsatlas is de soort algemeen en behoort ze niet tot de bedreigde paddenstoelen.

Hoewel de meeste Nederlandse waarnemingen afkomstig zijn van zandgronden en bosrijke gebieden, komt de soort ook elders voor. De aanwezigheid van geschikt dood naaldhout lijkt daarbij een belangrijkere voorwaarde te zijn dan het landschapstype zelf.

Ook in België is het kleverig koraalzwammetje een bekende en regelmatig voorkomende soort. Het verspreidingsgebied omvat zowel Vlaanderen als Wallonië.

Habitat en biotoop

De soort is saprotroof en groeit op dood hout, vooral op sterk vermolmd hout van naaldbomen. De vruchtlichamen verschijnen vaak op oude stronken, wortels, liggende stammen of begraven houtresten. Daardoor lijkt het soms alsof ze rechtstreeks uit de bodem groeien, terwijl het onderliggende hout zich geheel of gedeeltelijk onder de grond bevindt.

Ze wordt voornamelijk aangetroffen in naaldbossen en gemengde bossen met een aandeel naaldbomen. Vochtige omstandigheden en de aanwezigheid van hout dat zich in een vergevorderd stadium van afbraak bevindt, lijken gunstig te zijn voor de ontwikkeling van de soort.

De geel- tot oranjegekleurde vruchtlichamen verschijnen meestal in groepen en kunnen plaatselijk talrijk aanwezig zijn.

Zichtbaarheid

Deze soort kan gedurende een groot deel van het jaar worden waargenomen. De vruchtlichamen zijn vaak aanwezig vanaf de zomer tot ver in de herfst en kunnen onder gunstige omstandigheden ook in de winter zichtbaar blijven. In gebieden met een zacht en vochtig klimaat worden soms vrijwel het hele jaar door vruchtlichamen gevonden.

In Nederland en België is de kans op waarnemingen het grootst van de nazomer tot laat in de herfst. Vooral na perioden met voldoende neerslag verschijnen de opvallende geel-oranje vruchtlichamen vaak in grotere aantallen.

Herkenning

Vruchtlichaam

Het vruchtlichaam heeft een opvallende koraalachtige vorm en bestaat uit rechtopstaande vertakkingen die aan een gewei of kleine koraaltjes doen denken. De vertakkingen splitsen zich meerdere keren en eindigen meestal in gevorkte punten. Het vruchtlichaam wordt doorgaans 3 tot 10 centimeter hoog. Een belangrijk deel van de zwam bevindt zich verborgen in het hout waarop ze groeit.

Jonge exemplaren zijn heldergeel tot goudgeel van kleur. Naarmate ze ouder worden, krijgen ze vaak een donkerder geel-oranje tot oranje uiterlijk. Bij droog weer kan de kleur verder veranderen naar roodachtig oranje. De basis is meestal lichter van kleur, vaak geelwit tot bleekgeel.

Het hymenofoor bevindt zich niet aan een onderzijde, zoals bij plaatjes- of buisjeszwammen, maar bedekt de volledige buitenkant van de vertakkingen. De sporen worden dus over vrijwel het gehele oppervlak van het vruchtlichaam gevormd. Het oppervlak is glad en heeft geen poriën, stekels of plaatjes.

De textuur is gelatineus, rubberachtig en veerkrachtig. Bij nat weer voelt het oppervlak vaak kleverig of vettig aan. Het vlees is geel van kleur, relatief dun en taai. Het breekt niet gemakkelijk, zoals veel echte koraalzwammen.

De geur is zwak of onopvallend. Ook de smaak is niet opvallend en wordt meestal als neutraal omschreven.

Sporen

De sporen zijn kleurloos tot zeer licht gekleurd en geven samen een witte sporenafdruk. Ze zijn langwerpig tot licht worstvormig. Volgens verschillende beschrijvingen zijn ze ongeveer 8 tot 12,5 micrometer lang en 3,5 tot 5 micrometer breed.

De sporen worden gevormd in speciale sporenvormende cellen die zich aan de buitenzijde van de vertakkingen bevinden. Wanneer de sporen rijp zijn, komen ze vrij in de lucht. Vervolgens worden ze vooral door de wind verspreid. Als een spore op geschikt dood hout terechtkomt en de omstandigheden gunstig zijn, kan daaruit een nieuwe zwamvlok ontstaan.

Weetjes over het kleverig koraalzwammetje

• Het kleverig koraalzwammetje lijkt op een gele miniatuurversie van een hertengewei.
• Ondanks de naam is het geen echte koraalzwam. Het behoort tot een heel andere groep paddenstoelen.
• Bij nat weer voelt het vruchtlichaam kleverig en rubberachtig aan. Daaraan dankt de soort haar Nederlandse naam.
• Een groot deel van de zwam zit verborgen in het hout waarop ze groeit. Het zichtbare deel is slechts een klein gedeelte van het organisme.
• De soort komt niet alleen in Europa voor, maar ook in Noord-Amerika, Azië en Australië.

Bedreiging

Er zijn geen aanwijzingen dat het kleverig koraalzwammetje wereldwijd wordt bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en komt voor in uiteenlopende delen van Europa, Azië, Noord-Amerika en Australië. In een groot deel van dit areaal wordt zij beschreven als algemeen tot regelmatig voorkomend.

Nederland

In Nederland geldt het kleverig koraalzwammetje als een algemene soort. Volgens de NDFF Verspreidingsatlas staat zij niet op de Nederlandse Rode Lijst van bedreigde paddenstoelen.

De soort komt verspreid over grote delen van het land voor en wordt regelmatig waargenomen. Op basis van de huidige gegevens zijn er geen aanwijzingen dat haar voortbestaan in Nederland onder druk staat.

Bescherming

Voor het kleverig koraalzwammetje geldt in Nederland geen specifieke wettelijke soortbescherming. De soort behoort niet tot de soorten die afzonderlijk zijn beschermd onder de Omgevingswet. Dit hangt samen met haar algemene voorkomen en het ontbreken van aanwijzingen dat de soort bedreigd is.

Wel profiteert zij indirect van maatregelen die gericht zijn op het behoud van natuurgebieden en een bosbeheer waarbij dood hout aanwezig blijft. Omdat de soort afhankelijk is van dood, vaak sterk verteerd hout van naaldbomen, dragen dergelijke maatregelen bij aan het behoud van geschikte groeiplaatsen. Het betreft daarbij bescherming van het leefgebied en niet van de soort zelf.

Bronnen

• First Nature. (z.d.). Calocera viscosa (Yellow Stagshorn). Geraadpleegd op 11 november 2026, van https://first-nature.com/fungi/calocera-viscosa.php
• GBIF. (z.d.). Calocera viscosa (Pers.) Fr. Geraadpleegd op 11 november 2026, van https://www.gbif.org/species/9134585
• GBIF. (z.d.). Calocera viscosa. Geraadpleegd op 11 november 2026, van https://www.gbif.org/taxon/697CR
• MycoNote. (z.d.). Yellow stagshorn (Calocera viscosa). Geraadpleegd op 11 november 2026, van https://myconote.com/en/mushrooms/yellow-stagshorn
• NatureSpot. (z.d.). Yellow Stagshorn (Calocera viscosa). Geraadpleegd op 11 november 2026, van https://www.naturespot.org/species/yellow-stagshorn
• NDFF Verspreidingsatlas. (z.d.). Calocera viscosa – Kleverig koraalzwammetje. Geraadpleegd op 11 november 2026, van https://www.verspreidingsatlas.nl/0273030