Gevlekte rietorchis

Beschrijving van de gevlekte rietorchis

De gevlekte rietorchis of juni-orchis (Dactylorhiza praetermissa var. junialis) is een variëteit van de rietorchis. Ze komen vaak samen voor in vochtige graslanden. Waarschijnlijk is gevlekte rietorchis beperkt tot Noordwest-Europa, maar door verschillende opvattingen over het onderscheid van de ondersoort is de verspreiding niet geheel duidelijk.

Stengels

De stengels zijn naar boven toe hol en vrijwel volledig uitgegroeid tijdens het begin van de bloei.

Bladeren

De bladeren staan omhoog en hebben grote, roodbruine, ringvormige vlekken met een donkergroen eilandje, die op de hogere bladeren overgaan in de klassieke volle vlekken. De vlekken vervagen tegen het einde van de bloei.

Bloemen

De bloemen zijn tweezijdig symmetrisch en tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen).

De bloemlip is donkerder paars getekend dan bij de rietorchis, met lusvormige lijntjes naast de stippen en strepen van de rietorchis. De zijdelingse kelkbladen zijn ook getekend. De plant bloeit van begin mei tot eind juli.

Vruchten

De rietorchis is eenzaadlobbig (kiemend met één kiemblaadje), heeft doosvruchten en verspreidt zich via stof fijn zaad. Voor het overleven als plant is ze aangewezen op een symbiose met een bodemschimmel.

Weetjes over de gevlekte rietorchis

• De gevlekte rietorchis lijkt erg op de rietorchis, maar is forser.
• De gevlekte rietorchis kan van de andere soorten onderscheiden worden door ringvormige vlekken op de bladeren, wanneer die nog aanwezig zijn.

Ecologie

Bodem

De gevlekte rietorchis komt voor in vochtige graslanden, meestal in volle zon of lichte schaduw, zoals dotterbloemgraslanden en beekdalgraslanden. De soort verkiest vochtiger plaatsen dan de rietorchis.

Groeiplaats

De gevlekte rietorchis komt net als de gewone rietorchis voor van zuidelijk Scandinavië over Zuid-Engeland tot in Midden-Frankrijk. Beide vormen komen dikwijls samen voor; de gevlekte rietorchis is dan meestal minder algemeen, maar kan uitzonderlijk dominant optreden.

In België is de plant zeer zeldzaam. In Nederland is de plant algemener.

Etymologie

De variëteitsaanduiding junialis is afgeleid van het Latijnse iunius, dat juni betekent, de bloeimaand van deze plant.

Bedreiging

De gevlekte rietorchis wordt net als de gewone rietorchis bedreigd door het verdwijnen van zijn voorkeurshabitat door drooglegging, ingebruikname door de landbouw of bosbouw en overbemesting van vochtige biotopen.

Bronnen

• Gevlekte rietorchis. (2024, 29 februari). Wikipedia, de vrije encyclopedie. Opgehaald 16:27, mei 6, 2024 van https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gevlekte_rietorchis&oldid=67118209.
• Gevlekte rietorchis Dactylorhiza praetermissa var. junialis, Nederlands Soortenregister, https://www.nederlandsesoorten.nl/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=179841. Geraadpleegd: 6 mei 2024.
• FLORON Verspreidingsatlas Vaatplanten, Dactylorhiza praetermissa var. junialis, https://www.verspreidingsatlas.nl/6988. Geraadpleegd: 6 mei 2024.
• Gevlekte rietorchis. Waarneming.nl, Stichting Observation International en lokale partners, 6 mei 2024, https://waarneming.nl/species/8805/